วัดไทยพุทธคยา ๙๓๕ รัฐพิหาร สาธารณรัฐอินเดีย สร้างขึ้นเนื่องในโอกาสรัฐบาลอินเดียจัดงาน “พุทธชยันตี” ฉลองครบ ๒๕ พุทธศตวรรษ เมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๐๐ โดยทางรัฐบาลอินเดียได้ส่งสาส์นเชิญมายังประเทศที่นับถือพระพุทธศาสนา ให้มาร่วมเฉลิมฉลองด้วยการสร้างวัดที่ดินแดนพุทธภูมิเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา
การเตรียมความพร้อมจัดงาน “ พุทธชยันตี ” ทางอินเดียได้ดำเนินการบูรณะปฏิสังขรณ์สังเวชนียสถานทั้ง ๔ แห่ง และสถานที่สำคัญทางพุทธศาสนา สร้างที่พักตามสถานที่สำคัญใน ไว้รับรองพุทธศาสนิกที่จะเดินทางมาร่วมงานและสักการะพุทธสถานในงานนี้ แล้วยังส่งสาส์นเชิญประเทศนับถือพระพุทธศาสนามาสร้างวัดที่แดนพุทธภูมิ เพื่อน้อมถวายเป็นพุทธบูชา
จากจุดเริ่มต้นเมื่อครั้งพระเจ้าอโศกมหาราช ธรรมราชาผู้ปกครองชมพูทวีป และพระโมคคัลลีบุตรติสสเถระ ส่งพระธรรมทูตเดินทางไปเผยแผ่พระศาสนายังทุกทิศทาง เมื่อพุทธศักราช ๒๓๖ โดยส่งพระโสณเถระ และพระอุตตรเถระพร้อมด้วยคณะพุทธบริษัทที่สามารถประกอบสังฆกรรมได้ เดินทางมาประกาศศาสนาที่ดินแดนสุวรรณภูมิ ณ พระปฐมเจดีย์ อันเป็นจุดเริ่มต้นการประดิษฐานพระพุทธศาสนาบนแผ่นดินไทย
“พระพุทธธรรมิศรชมพูทีปนิวัติสุโขทัย”
จำลองมาจากพระพุทธชินราช โดยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดำเนินไปเป็นประธานเททองหล่อ ณ วัดเบญจมบพิตร และพระราชทานนาม “พระพุทธธรรมิศรชมพูทีปนิวัติสุโขทัย” มีความหมายว่า “พระพุทธเจ้าผู้เป็นใหญ่ในธรรม กลับสู่ชมพูทวีปให้เกิดสุข” ได้อัญเชิญมาประดิษฐาน ณ พระอุโบสถ วัดไทยพุทธคยา อินเดีย เมื่อวันที่ ๓ พฤษภาคม ๒๕๑๐
ณ มหาเจดีย์พุทธคยา อินเดีย
มูลนิธิวัดไทยพุทธคยา อินเดีย
